روشهای جلوگیری از بارداری | مامای همراه

روشهای جلوگیری از بارداری | مامای همراه

روشهای جلوگیری از بارداری

. قرصهای خوراکی

قرصهای خوراکی پیشگیری از بارداری:

این داروها انواع مختلفی دارند که برخی از پرکاربردترین انواع آنها در زیر آمده.

۱٫ پروژسترون(مینی پیل): در ایـن قـرصها تنها هورمون پـروژستـرون وجـود دارد.این نوع قرص ویژه خانمهای شیرده و یا مبتلا به فشار خون بالا می باشد. خانمهای شیرده می بایست ۶ هفته پس از زایمان شروع بمصرف این قرصها کنند. بـسـته این قرصها ۲۸ عددی می بـاشد. نحوه مصرف آنها روزی یک قــرص سر ساعت معین از روز نخست قاعدگی میباشـد و پـس از اتـمـام یک بسـتـه ف قرص ،بسته جدید بدون وقفه آغـاز میــگردد. در صورتی که مصرف قرص کمتر از ۳ ساعت از زمان مقرر فراموش گردد بلافاصله پس از یادآوری آن قرص مصرف و مابقی قرصها نیز طبق روال مصرف میگردد اما هرگاه مصرف قرص بیش از ۳ساعت به تاخیر افتاد بلافاصله پس از یادآوری قرص فراموش شده مصرف گردیده و تا یک هفته میباید از یک روش ضد بارداری دیگر نیز استفاده نمود. اثر این قرصها از قرصهای ترکیبی پایین تر میباشد.
نکته مهم اینکه قرص شیردهی نیز مانند قرص های ترکیبی می تواند، خونریزی قاعدگی و گرفتگی های ماهیچه ها را کم کند و خطر سرطان تخمدان و رحم و نیز بیماریهای التهابی لگن را کاهش دهد. از آنجا که این قرصها حاوی استروژن نیستند خطر ایجاد لخته خونی که در همراهی با قرصهای ترکیبی اتفاق می افتد، را ندارند. این قرصها انتخابهای خوبی برای تازه مادرانی است که به کودک خود شیر می دهند چرا که قرصهای ترکیبی خوراکی ممکن است کیفیت و کمیت شیر مادر را کاهش دهند. در ضمن این قرصها انتخابهای خوبی برای افرادی هستند که با قرصهای ترکیبی خوراکی دچار سردرد شدید و فشار خون بالا می شوند.
عوارض جانبی قرصهای شیردهی شامل تغییر چرخه قاعدگی، اضافه وزن و دردهای پستانی است.

۲٫ قرصهای خوراکی نوع ترکیبی:
یکی از روشهای جلوگیری از بارداری، مصرف قرص های ترکیبی ( حاوی استروژن و پروژسترون ) است که به سه شکل یک مرحله ای ( HD,LD ) –دو مرحله ای و سه مرحله ای ( تری فازیک ) موجود می باشد. مصرف این قرصها بصورت روزانه است.

مونو فازیک(تک مرحله ای): عبارتند از قرصهایی که میزان هورمون استروژن و پروژسترون در تمام آنها یک اندازه است.مانند قرصهای LD و HD و انواع جدیدتر(مارولون-روکین-یاسمین-یاز…)

دی فازیک(دو مرحله ای): میزان هورمونهای استروژن و پروژسترون در دو مرحله تغییر میکند.

تری فازیک(سه مرحله ای): میزان هورمونهای استروژن و پروژسترون در سه مرحله به تدریج افزایش می یابد. بسته بندی قرصهای ترکیبی نیز دو گونه میباشد:
۱- بسته های ۲۱ عددی: این بسته ها حاوی ۲۱ عدد قرص موثر میباشد.
۲- بسته های ۲۸ عددی: این بسته ها حاوی ۲۸ عدد قرص بوده که ۲۱ عدد آن موثر بوده و ۷ عدد آن را قرصهای خنثی تشکیل میدهند. ۷ قرص آخر تنها برای کمک به حافظه مصرف کننده میباشد.
پس از قطع این قرصها معمولا طی ۱۲-۳ ماه قدرت باروری مانند قبل می شود.

و اما مکانیسم اثربخشی قرصهای ترکیبی به چه صورت است؟

مکانیسم عمل این قرصها عبارتند از:
۱- جلوگیری از تخمک گذاری
۲- تاثیر برمخاط داخلی رحم ( اندومتر )
۳- ایجاد اشکال در ورود اسپرم به داخل رحم به دلیل افزایش ضخامت موکوس سرویکس
۴- جلوگیری از لقاح از طریق تاثیر بر حرکات لوله های رحم
اثر بخشی قرص های ترکیبی در صورت مصرف صحیح، ۹/۹۹ درصد است.

مزایای استفاده از قرص ترکیبی:
– اثر بخشی بالا
– برگشت سریع باروری پس از قطع روش
– منظم شدن، کاهش درد و خونریزی قاعدگی ( کاهش سندرم پیش از قاعدگی ) و کم خونی به دنبال قاعدگی
– کاهش بروز کیست های تخمدانی
– کاستن از بروز بیماری های خوش خیم پستان
– افزایش تراکم استخوان ها
– کاهش بروز بیماری های التهابی لگن (PID)
– کاهش ریسک سرطان های رحم و تخمدان
– کاهش بروز حاملگی خارج از رحم (EP)
– جلوگیری از بروز تصلب شرایین ( آترواسکلروز )
– کاهش بروز اندومتریوز
– بهبود آرتریت روماتویید

عیب ها :
– نامناسب بودن برای افراد فراموشکار ( به دلیل لزوم مصرف هر روزه )
– نیاز به تهیه بسته جدید در هر دوره قاعدگی
– پیشگیری نکردن از بیماری های منتقله از راه تماس جنسی ( STIs)
– مناسب نبودن برای مادران شیرده در ۶ ماه اول بعد از زایمان

عوارض شایع و چگونگی برخورد با آنها:
عارضه های شایع معمولا در ماههای اول مصرف بروز کرده و در طی ۳-۲ ماه کاهش یافته یا از بین می رود. این عوارض و چگونگی برخورد با آنها به شرح زیر است:
۱- افزایش وزن: دلایل افزایش وزن، تجمع مایعات در بدن به دلیل اثر پروژسترون، افزایش اشتها و به دنبال آن افزایش مصرف مواد غذایی است. افزایش وزن با ورزش منظم و رژیم غذایی متعادل بهبود می یابد.
۲- لکه بینی و خونریزی بین قاعدگی ها : معمولا در مدت ۲-۳ ماه اول مصرف مشاهده شده و می تواند ناشی از فراموشی قرص نیز باشد. برای چگونگی برخورد با این مشکل به تذکرهای حین مصرف مراجعه شود.
۳- حساسیت پستانها: با رعایت توصیه های بهداشتی رفع می گردد. اگر مشکل ادامه یابد، فرد به ماما و در صورت نیاز به متخصص زنان ارجاع خواهد شد.
۴- سردردهای خفیف: غالبا با مسکن های معمولی برطرف می شود. سردردهای شدید و یا سردردهایی که با فشار خون بالا، علائم عصبی یکطرفه و یا اختلالات بینایی همراه باشد، از علائم هشدار بوده و ارجاع فوری به متخصص مربوطه و تغییر روش را ایجاب می کند.
۵- تهوع: خوردن قرص در صورت تهوع شدید و غیر قابل تحمل ادامه نخواهد یافت. خوردن قرص در هنگام خواب و یا همراه با غذا، راهی موثر برای کاهش شدت تهوع های خفیف و قابل تحمل خواهد بود. درمان موقت تهوع برای ۳-۲ ماه اول با داروهای ضد تهوع ( مثل ویتامین B6 شبی یک قرص ) نیز امکان پذیر است.

زمان شروع استفاده از قرص های ترکیبی پیشگیری از بارداری ترکیبی:
زمان صحیح شروع مصرف این قرصها بستگی به این دارد که فرد در چه روزی از سیکل طبیعی بارداری است.
۱- مصرف این قرص ها باید در پنج روز اول قاعدگی ( روز اول تا روز پنجم ) آغاز گردد. برای اطمینان بیشتر بهتر است که مصرف آن از روز اول خونریزی قاعدگی شروع شود. قرص در ساعت خاصی از شبانه روز تا پایان بسته ۲۱ عددی خورده می شود. مصرف بسته بعدی پس از یک فاصله هفت روزه آغاز خواهد شد.
۲- مصرف این قرص ها پس از زایمان و در دوران شیردهی به دلیل تاثیر آنها بر روی شیر مادر ( کم کردن مقدار و ترشح شدن آن در شیر ) توصیه نمی شود. ( مصرف آن در مادران شیرده تا ۶ ماه پس از زایمان ، منع مطلق دارد.)
۳- اگر مادر پس از زایمان به فرزند خود شیر ندهد می تواند مصرف این قرص ها را سه هفته بعد از زایمان آغاز نماید.
در صورت فراموشی مصرف قرص ضدبارداری چه باید کرد؟
۱- هرگاه مصرف یک قرص فراموش گردد: به محض یادآوری قرص را مصرف کرده و قرصهای بعدی را نیز در زمان مقرر مصرف کنید.
۲- هرگاه مصرف دو قرص متوالی فراموش گردد: به محض یادآوری ۲ قرص را همزمان مصرف کرده و ۲قرص دیگر را همزمان روز بعد مصرف کنید.مابقی قرصها را در زمان مقرر مصرف کنید.تا یک هفته نیز از یک روش دیگر پیشگیری از بارداری استفاده کنید.
۳- هرگاه مصرف ۳ قرص متوالی فراموش گردد: در این صورت مابقی بسته قرص را بدور انداخته و همان روز مصرف قرصهای بسته جدیدی را آغاز کنید. تا یک هفته نیز از یک روش دیگر پیشگیری از بارداری استفاده کنید. معمولا پس از دو هفته از مصرف قرصهای LD وHD دیگر حاملگی صورت نخواهد گرفت اما بهتر است ماه نخست مصرف اینگونه قرصها از یک روش دیگر پیشگیری از بارداری نیزاستفاده کنید.

. کاندوم

کاندوم:
کاندومها به دو نوع مردانه و زنانه تقسیم میشوند.

کاندوم مردانه :

کاندوم مردانه غلافی است که روی آلت نعوظ یافته قبل از دخول قرار گرفته و به وسیله ایجاد مانع در برابر عبور اسپرم از حاملگی جلوگیری می کند. کاندوم فقط یکبار قابل استفاده است. به بعضی از انواع آن ماده شیمیایی جهت از بین بردن اسپرم اضافه شده است.از نظر علمی ثابت نشده که آیا اضافه نمودن این ماده اسپرم کش می تواند اثر مضاعفی در جلوگیری از بارداری نسبت به کاندوم تنها داشته باشد یا خیر. از آنجا که این وسیله به عنوان یک مانع مکانیکی عمل می کند از تماس مستقیم با اسپرم، ترشحات تناسلی، عفونی و چرک و زخمهای تناسلی جلوگیری می کند و در نتیجه یکی از روشهای مناسب جهت جلوگیری از انتقال بیماریهای منتقله از راه جنسی مانند ایدز و هپاتیت نیز هست.

کاندوم زنانه :

کاندوم زنانه حاوی یک غلاف لغزنده پلی اورتان است که از نظر ظاهری کاملاً مشابه کاندوم مردانه می باشد. انتهای بسته آن که یک حلقه انعطاف پذیر دارد در داخل مهبل قرار داده می شود در حالیکه انتهای باز آن بیرون قرار داده می شود و تا اندازه ای لب ها را می پوشاند.
کاندوم زنانه هم مانند کاندوم مردانه بدون نسخه در دسترس است و فقط برای یکبار مصرف می باشد و نباید در همراهی با کاندوم مردانه استفاده شود چرا که باعث لغزیدن و خروج از محل می شود.

. دیافراگم / سرپوش

دیافراگم:

این روش فقط با نسخه در دسترس است و توسط یک کارشناس برای آنکه اندازه مناسب داشته باشد، اندازه گیری می شود. دیافراگم یک صفحه صمغی گنبدی شکل است که یک حاشیه انعطاف پذیر دارد که از دو طریق از بارداری جلوگیری می کند. دیافراگم دهانه رحم را می پوشاند وبنابراین اسپرم نمی تواند به رحم دست یابد در حالیکه کرم یا ژل اسپرم کشی که پیش از کارگذاری در دیافراگم به کار رفته است اسپرم ها را می کشد.
دیافراگم تا ۶ ساعت پس از کارگذاری حفاظت کننده است. برای ارتباط جنسی پس از ۶ ساعت یا برای ارتباط مکرر در طی این ۶ ساعت باید اسپرم کش تازه در داخل مهبل در حالیکه دیافراگم هنوز در جای خود باقی است به کار برود. دیافراگم حداقل ۶ ساعت پس از آخرین ارتباط جنسی باید، در مکان خود باقی بماند. اما این زمان نباید بیش از ۲۴ ساعت طول بکشد چرا که خطر سندرم شوک توکسیک که یک عفونت نادر اما بالقوه کشنده است را افزایش می دهد.

. آی یو دی

IUD وسیله ای مکانیکی است که توسط یک کارشناس بهداشتی در داخل رحم جاگذاری می شود.در حال حاضر دو نوع آی یو دی در در دسترس است. آی یو دی مسی و آی یو دی پروژسترونی. آی یو دی مسی می تواند به مدت ۱۰ سال باقی بماند. در حالیکه آی یو دی پروژسترونی هر ۵ سال باید جایگزین شود.
آی یو دی ها یکی از کمترین میزانهای شکست را در بین روشهای پیشگیری از بارداری دارند. وقتی آی یو دی برای فرد مناسب باشد (وقتی هر دو زوج دارای یک شریک جنسی باشند و ارتباطات آنها با ثبات باشد که در خطر عفونت نباشند) آی یو دی یک روش پیشگیری از بارداری بسیار امن و موثر است. از معایب آن خروج خودبخودی – عفونت درد یا لکه بینی در فواصل خونریزی است.(درد و خونریزی شایعترین عارضه آی یو دی مسی و بیشترین دلیل درخواست خارج کردن آن است.)

زمان کارگذاری:
در هر زمان از سیکل قابل کارگذاری است ولی در زمان خونریزی بعلت باز بودن دهانه رحم کارگذاری راحت تر است البته احتمال افتادن آن نیز طی دو ماه اول بالاست.

. آمپولهای تزریقی

آمپول دپوورا هر سه ماه یکبار در بازو یا باسن تزریق می شود. دپو ورا از سه طریق از بارداری پیشگیری می کند: تخمک گذاری را مهار کرده، مخاط دهانه رحم را برای جلوگیری از دستیابی اسپرم به تخمک تغییر داده وآندومتر یا آستر رحم را برای جلوگیری از لانه گزینی تخمک بارور شده، تغییر میدهد. تزریق پروژسترون در جلوگیری از بارداری بسیار مؤثر است، چرا که نیاز به تلاش بسیار کمی از سوی زن برای جلوگیری از حاملگی دارد. « زنی که از این روش استفاده می کند به راحتی هر سه ماه یکبار یک تزریق توسط پزشک دریافت می کند».
متوسط بازگشت باروری پس از قطع قرصها ۹-۶ ماه است.
. نابارورسازی(بستن لوله)
ابارورسازی(بستن لوله ها):
عقیم سازی زنان(توبکتومی)

در روش عقیم سازی زنان لوله های فالوپی بسته می شوند و بنابراین تخمک نمی تواند به درون رحم مهاجرت کند. عقیم سازی با تکنیکهای مختلف جراحی بصورت باز یا لاپاراسکوپی و گاها از طریق رحم و معمولاً زیر بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی انجام می گیرد.
عوارض این جراحی ها نادر است و شامل عفونت، حاملگی خارج رحمی، خونریزی و مشکلات مربوط به استفاده از بیهوشی عمومی است.این روش دایمی بوده و احتمال برگشت پذیری باروری با بازکردن مجدد لوله ها بسیار ضعیف است.

عقیم سازی مردان(وازکتومی)

این روش از طریق دوختن، گره زدن یا بریدن مجاری انتقال دهنده اسپرم که اسپرم را از بیضه ها به آلت تناسلی منتقل می کند عمل می کند.
وازکتومی یک جراحی سریع است که معمولاً کمتر از ۳۰ دقیقه طول می کشد که بدون بیهوشی و در مطب هم بصورت سرپایی قابل انجام است و عوارض پس از جراحی اندکی مانند خونریزی یا عفونت دارد.
پس از جراحی طی ۱۲ هفته یا پس از ۲۰ بار انزال فرد فاقد اسپرم می شود با اینحال با آنالیز اسپرم باید از عدم وجود اسپرم مطمئن شد.

. روش طبیعی (سنتی)
آگاهی از باروری(روش طبیعی)
به این روش، روش طبیعی پیشگیری از بارداری یا پرهیز دوره ای هم گفته می شود. آگاهی از باروی مستلزم پرهیز از ارتباط جنسی یا استفاده از روشهای سد کننده پیشگیری از بارداری در روزهایی از چرخه قاعدگی زن است که احتمال بیشتری برای حاملگی اش وجود دارد.
از آنجا که اسپرم تا حدود ۷ روز میتواند در راههای تناسلی زنانه باقی بماند و تخمک تا ۲۴ ساعت پس از آزاد شدن قابل بارور شدن است، یک زن می توند از رابطه جنسی ۷ روز پیش از تخمک گذاری تا ۲۴ ساعت پس از آن باردار شود. روشهایی که تخمین می زنند چه زمانی یک زن بارور است بستگی به چرخه قاعدگی، تغییرات مخاط دهانه رحم یا تغییر در درجه حرارت بدن دارد.
روش تقویمی پیشگیری از بارداری به دو صورت است:
روش اول: با کم کردن عدد ۱۸ از کوتاهترین سیکلی که زن تاکنون داشته و عدد ۱۱ از طولانی ترین سیکل دو عدد بدست می آید که بین دو عدد حاصل طی سیکل نباید نزدیکی صورت گیرد.
روش دوم:در افراد با قاعدگی ۳۲-۲۶ روزه بین روزهای ۸ تا ۱۹ نباید نزدیکی صورت گیرد.
این روش می تواند اثر بخش باشد ولی احتیاج به یک زوج بسیار با انگیزه و هوشمند برای اثر بخشی این روش است و بدیهی است ریسک بارداری با این روش بسیار بالاتر از سایر روشهاست.
این روشها دارای ۲۵% شکست است.
روش صرف­نظر کردن (withdrawal)
در این روش که قطع رابطه جنسی هم خوانده می شود، مرد آلت تناسلی خود را قبل از انزال از مهبل خارج می کند. در صورتیکه اسپرم وارد مهبل نشود از بارداری پیشگیری می شود.
اثر بخشی این روش بستگی به توانایی مرد برای صرفنظر کردن پیش از انزال دارد. این روش هیچ حفاظتی علیه عفونتهای منتقله از راه جنسی مانند ایدز ندارد. بیماریهای عفونی به وسیله تماس مستقیم با ضایعات سطحی و مایع پیش انزالی قابل انتقال است.
با توجه به اینکه ترشحات پیشاب نیز حاوی اسپرم است بنابراین ریسک بارداری با چنین روشی نیز بالاست.

. روش اورژانسی

روش اورژانس پیشگیری از بارداری

اثر بخشی روش اورژانس با قرصهای ترکیبی حدود ۹۷% و میزان حاملگی حدود ۳ % و اثر بخشی با قرصهای لوو نورجسترل (levonorgestrol)حدود ۹۹% و میزان حاملگی با استفاد ه از این قرصها حدود ۱%گزارش شده است. همچنین اثر بخشی این روش با فاصله زمانی تماس جنسی تا آغاز استفاده از روش ارتباط قابل توجهی دارد هر چقدر این فاصله کوتاهتر باشد، اثربخشی آن بیشتر است.

چه افرادی می توانند از این روش استفاده کنند:
کاربرد روش اورژانس پیشگیری از بارداری در صورت وجود تماس جنسی محافظت نشده، به موارد خاص زیر محدود می گردد:
. استفاده نکردن از کنتراسپتیوها
. تجاوز
. شرایطی که نشان دهنده استفاده نادرست از روشهای پیشگیری می باشد مانند:
۱٫پارگی کاندوم
۲٫خارج شدن کاندوم
۳٫فراموش کردن مصرف قرص برای سه نوبت در یک دوره
۴٫فراموش کردن مصرف قرص شیردهی بیش از ۴ ساعت از زمان مقرر
۵٫بیش از دو هفته تاخیر در تزریق آمپول دپو
۶٫استفاده نادرست از روش طبیعی
۷٫خروج آی یو دی در زمانی به جز قاعدگی

زمان شروع و چگونگی استفاده از روش هورمونی اورژانسی:
مصرف اوّلین دوز این روش باید بلافاصله یا حداکثر در فاصله زمانی پنج روز یا ۱۲۰ ساعت از تماس جنسی مشکوک با یکی از روشهای زیر صورت گیرد تا از حاملگی ناخواسته جلوگیری شود:
۱٫ قرص لوونورجسترول ۱ عدد قرص از یک بسته ۲ تائی را در اولین فرصت میل نمایید و یک عدد دیگر نیز ۱۲ ساعت بعد. (هر دو عدد قرص لوونورجسترول در یک جعبه بسته بندی شده است)
۲٫ چهار عدد قرص LD ، در اولین فرصت و چهار عدد دیگر ۱۲ ساعت بعد
۳٫ ۴ عدد قرص سفید از بسته تری فازیک در اولین فرصت و چهار عدد قرص سفید دیگر ۱۲ ساعت بعد

 

مامای همراه| مرکز مشاوره و خدمات مامایی نیلو

مامای همراه | مرکز مشاوره و خدمات مامایی نیلو پروژسترون(مینی پیل): مامای همراه در ایـن قـرصها تنها هورمون پـروژستـرون وجـود دارد.این نوع قرص ویژه خانمهای شیرده و یا مبتلا به فشار خون بالا می باشد. خانمهای شیرده می بایست ۶ هفته پس از زایمان شروع بمصرف این قرصها کنند. بـسـته این قرصها ۲۸ عددی می بـاشد. مامای همراه نحوه مصرف آنها روزی یک قــرص سر ساعت معین از روز نخست قاعدگی میباشـد و پـس از اتـمـام یک بسـتـه ف قرص ، مامای همراه بسته جدید بدون وقفه آغـاز میــگردد. در صورتی که مصرف قرص کمتر از ۳ ساعت از زمان مقرر فراموش گردد بلافاصله پس از یادآوری آن قرص مصرف و مابقی قرصها نیز طبق روال مصرف میگردد اما هرگاه مصرف قرص بیش از ۳ساعت به تاخیر افتاد بلافاصله پس از یادآوری قرص فراموش شده مصرف گردیده و تا یک هفته میباید از یک روش ضد بارداری دیگر نیز استفاده نمود. مامای همراه اثر این قرصها از قرصهای ترکیبی پایین تر میباشد. مامای همراه نکته مهم اینکه قرص شیردهی نیز مانند قرص های ترکیبی می تواند، خونریزی قاعدگی و گرفتگی های ماهیچه ها را کم کند و خطر سرطان تخمدان و رحم و نیز بیماریهای التهابی لگن را کاهش دهد. مامای همراه از آنجا که این قرصها حاوی استروژن نیستند خطر ایجاد لخته خونی که در همراهی با قرصهای ترکیبی اتفاق می افتد، را ندارند. این قرصها انتخابهای خوبی برای تازه مادرانی است که به کودک خود شیر می دهند چرا که قرصهای ترکیبی خوراکی ممکن است کیفیت و کمیت شیر مادر را کاهش دهند. مامای همراه در ضمن این قرصها انتخابهای خوبی برای افرادی هستند که با قرصهای ترکیبی خوراکی دچار سردرد شدید و فشار خون بالا می شوند- See more at: http://www.niloocenter.com/2015/12/01/%d8%b1%d9%88%d8%b4%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d9%84%d9%88%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c/#sthash.sCxG6yWN.dpuf

مامای همراه | مرکز مشاوره و خدمات مامایی نیلو